در گوشى ، ساكت مىسازد . اهل مجلستان را پراكنده مىكند . آثارتان را محو و خانه‌هايتان را بىصاحب مىسازد . وارثان شما را بر مىانگيزد تا اموالتان را در ميان خود تقسيم كنند » ؛ ( فكأنّ قد أتاكم بغتة فأسكت نجّيكم « 1 » ، و فرّق نديّكم « 2 » ، و عفّى « 3 » آثاركم ، و عطّل دياركم ، و بعث ورّاثكم ، يقتسمون تراثكم ) . مرگ ناگهانى كه هميشه و در هرزمان بوده و در عصر و زمان ما به عللى بيشتر شده است از تمام انواع مرگها عبرت‌انگيزتر است ، زيرا صغير و كبير نمىشناسد و انسان در هر حالى كه باشد ممكن است به سراغ او آيد . مرحوم علّامهء شوشترى در شرح نهج البلاغهء خود جمعى از انبيا را مانند موسى و داود و سليمان ذكر مىكند كه همگى به مرگ ناگهانى و فجأه از دنيا رفتند « 4 » ، البتّه در مورد سليمان ظاهر قرآن گواه بر آن است كه در حال ايستاده و تكيه بر عصا كرده ، فرشتهء مرگ به سراغش آمد و جان او را گرفت : « فَلَمَّا قَضَيْنا عَلَيْهِ الْمَوْتَ ما دَلَّهُمْ عَلى مَوْتِهِ إِلَّا دَابَّةُ الْأَرْضِ تَأْكُلُ مِنْسَأَتَهُ » « 5 » حتّى گاه ديده شده كه شخصى در حال سخن گفتن ، مبتدا را ذكر كرده و پيش از ذكر خبر با دنيا وداع گفته است . امام عليه السّلام در پنج جملهء بالا آثار مرگ را در ميان بازماندگان بيان فرموده كه در لحظات آخر عمر نه تنها جوهر صدا در فضاى دهان ظاهر نمىشود ، بلكه سخنان آهسته نيز خاموش مىگردد ؛ حاضران در مجلس ناگهان متفرّق مىشوند و چندان نمىگذرد كه آثار انسان محو و خانهء او خالى و خاموش مىگردد و اگر

--> ( 1 ) . « نجىّ » به معناى نجواكننده و كسى كه آهسته و در گوشى سخن مىگويد از ريشهء « نجوا » به معناى گفتن سخنان در گوشى گرفته شده است . ( 2 ) . « ندىّ » به معناى مركز اجتماع براى مشورت يا شادى يا گفت و گوهاى معمولى است . ( 3 ) . « عفّى » از ريشهء « عفو » گرفته شده كه يكى از معانى آن محو شدن آثار چيزى است و « عفىّ » به حكم باب تفعيل ، معناى متعددى دارد ؛ يعنى « محو و نابود كرد » . ( 4 ) . شرح نهج البلاغهء مرحوم شوشترى ، ج 11 ، ص 275 . ( 5 ) . سبأ ، آيهء 14 .